در سورة البقرة فى قوله فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ سمت تحرير يافت * ( كُلَّما أَوْقَدُوا ) * هر گاه برافروختند * ( ناراً لِلْحَرْبِ ) * آتشى براى كارزار با رسول * ( أَطْفَأَهَا اللَّه ) * فرو نشانيد آن آتش را خداى به آنكه منازعتى در ميان ايشان افكند كه به ديگرى نتوانستند پرداخت و يا ايشان را جبان و بد دل گردانيد و منكوب و مغلوب شدند چون بنى النضير و بنى القيقاع و بنى قريظه و اهل خيبر و اهل وادى القرى و غيرهم و بقيهء كه ماندند به وضع جزيه ذليل و خوار شدند و يا آنكه هر گاه قصد حرب كسى كردند مغلوب شدند چه ايشان چون مخالفت نمودند به حكم تورية بخت النصر بر ايشان مسلط گشت و چون افساد كردند قسطوس رومى بر ايشان استيلا يافت باز تباهى كردند در زمين مجوس بر ايشان دست يافتند و بار ديگر با فساد اقدام نمودند مسلمانان بر ايشان مسلط شدند * ( وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ ) * و عادت ايشان آنست كه ميشتابند در زمين * ( فَساداً ) * براى تباهى و فتنه انگيزى با مسلمانان و غير ايشان مراد اجتهاد ايشانست در كيد و اثارهء حروب و فتن و هتك محارم و اخفاى نعت پيغمبر و تقليب احكام و تحريف تورية * ( وَاللَّه لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ ) * و خداى دوست نميدارد تباه كاران را پس جزا داده نشوند مگر بر وفق آن عمل كه آن مذلت و خوارى ايشانست در دنيا بقتل و سبى و وضع جزيه و در آخرت بانواع عقوبت * ( وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتابِ ) * و اگر چنانچه اهل كتاب * ( آمَنُوا ) * ايمان آوردندى بمحمد ( ص ) * ( وَاتَّقَوْا ) * و پرهيز كردندى از معاصى يا از ملت يهوديه و نصرانيه * ( لَكَفَّرْنا عَنْهُمْ ) * هر آينه ما در ميگذرانيديم از ايشان * ( سَيِّئاتِهِمْ ) * گناهان ايشان را و به آن مؤاخذه نميكرديم * ( وَلأَدْخَلْناهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ ) * و هر آينه داخل ميساختيم ايشان را در بهشت با نعمت در اين تنبيه است بر عظم معاصى و كثرت ذنوب ايشان و بر آنكه اسلام قطع ذنوب سابقه ميكنند و اگر چه كبيره بوده باشد و كتابى در بهشت داخل نشود مگر گاهى كه اسلام آرد * ( وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَالإِنْجِيلَ ) * و اگر ايشان بپاى داشتندى احكام تورية و انجيل را يعنى بدان عمل كردندى * ( وَما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ ) * و اقامت كردندى به آنچه فرو فرستاده شده بسوى ايشان * ( مِنْ رَبِّهِمْ ) * از نزد پروردگار ايشان كه آن قرآنست و يا ساير كتب سماوى چه ايشان مكلف بودند بايمان آوردن بهمهء آن هم چنان كه مكلف شده بودند بايمان آوردن بتورات * ( لأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ ) * هر آينه خوردندى روزى را از زبر سر خويش * ( وَمِنْ